حسن فراهانى
25
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
يكشنبه 12 فروردين 1301 / 2 آوريل 1922 / 4 شعبان 1340 * تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى امروز مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد . گفتوگوهاى امروز پيرامون ممنوعيت صدور پوست بره ، يكى از اقلام صادراتى ايران ، بود كه موافقان و مخالفان دربارهء اين لايحه كه دولت به مجلس داده بود صحبت كردند . 1 * توضيحات حسين علاء به مشير الدوله درباره اختيارات مورگان شوستر حسين علاء نماينده سياسى ايران در امريكا در نامهاى كه امروز به مشير الدوله ، نخستوزير نوشت ( ظاهرا ) به پرسشهاى او پاسخ داد . علاء گفت كه طبق مجوزى كه از قوام السلطنه ( نخستوزير پيشين ) دارد از اختيار مذاكره با طرف امريكايى درباره هرگونه درخواست وام يا اعطاى امتياز برخوردار است . و با اينكه مورگان شوستر را به عنوان وكيل ماليه تعيين كرده ، اما او نمىتواند از طرف ايران امتيازى بدهد ، چون نيازمند تصويب مجلس شوراى ملى است . علاء در بخش ديگرى از نامه خود از پيشنهاد شوستر مبنى بر امكان جلب رضايت كمپانى نفت جنوب ( انگليس و ايران ) از طرف امريكا براى تشكيل كمپانى نفت ايران و امريكا خبر داد كه ترفندى است براى ناديده گرفتن امتياز نفت خوشتاريا . علاء يادآور شد كه موافقت امريكا با اعطاى وام و نيز پذيرش امتياز نفت در ايران منوط به استخدام فورى مستشاران امريكا است . 2 علاء به نخستوزير پيشنهاد مىدهد كه خوب است دولت ايران فعلا از دادن امتياز نفت خوددارى كند و تلاش نمايد اصلاحات داخلى و استقراض خارجى را همزمان پيش ببرد . « اين تأخير [ در دادن امتياز نفت ] دو فايده حياتى دارد . يكى بىنيازى از قرض پنج ميليون و اعطاء امتياز از روى احتياج و شتاب . چه ، به توسط مستشاران تشكيلات و ممر عايدات منظم ، دولت قادر خواهد بود بدون التماس قبول وثيقه نفت ، عايدات را مستقيما به واسطه مستشار امريكايى براى قرض بپردازد . ديگر اين كه بعد از بازديد مهندسين تكليف دولت در باب معادن نفت و غيره بهتر روشن مىشود . » علاء در پايان ديدگاه شوستر را درباره دولت و مردم ايران چنين بيان مىكند : « وظيفه رجال دولت هدايت افكار عمومى است به طريق صحيح نه تسليم [ شدن ] به آن . رنجانيدن انگليس را مضر و مانع انواع مساعدتهاى امريكا ، و احياء ايران را بسته به معامله [ كمپانى ] استاندارد [ اويل ] مىداند . » 3 [ تصوير ] مورگان شوستر